Pergi ke kandungan

Kara-kara

Mantad Wikipedia

Kara-kara
Lenggai kara-kara
di pekarangan rumah warga
Jatibarang, Jawa, Indonesia
Scientific classification
Kingdom:
(unranked):
(unranked):
Order:
Family:
Genus:
Lablab

Adans. (1763)
Species:
L. purpureus
Binomial name
Lablab purpureus
(L.) Sweet (1826)
Synonyms[1][2]
  • Lablavia D.Don (1834)
  • Dolichos lablab[3]:288 L.
  • Dolichos purpureus L. (1763)
  • Lablab niger Medikus
  • Lablab lablab (L.) Lyons
  • Lablab vulgaris (L.) Savi
  • Vigna aristata Piper

Kara-kara, kekara, kara, kasang sepat, kasang bidukkasang bado toi ko' kasang komak (ngaran botani: Lablab purpureus)[4] nopo nga iso kasang om anggota mintotoiso genus Lablab[5] id suang paganakan Fabaceae. Iti nopo nga sususnion asli mantad kawasan-kawasan id tropika Asiaom nakarayad id China, Jepun, Mesir om Sudan.[6] Tanom diti dikembangkan sabaagi asil kakamot taakanon bijiran om tongokinotuan nga dilo, iti nogi osonong sabaagi kakamot taakanon binuru om baja. Iti nogi inanon sabaagi pencegah hakisan tana om monidak taman-taman.

Peristillaan

[simbanai | simbanai toud]

Sususnion diti kiharo ogumu ngaran kinoyonon suai miagal ko': [4] 

Pelat botani menurut Blanco

Tanom diti pinointutun sabaagi asil kakamot taakanon bijiran om tongokinotuan nga dilo, iti nogi osonong sabaagi kakamot taakanon binuru om baja. Iti nogi inanon sabaagi pencegah hakisan tana om monidak taman-taman.[7]

Wusak i Jambak tandan i osikoi hilo id pokilok, anaru rawo 4–23 sm om anaru rakis 2–24 cm, miampai ogumu buuk kionsi 1-5 wusak . Wusak miampai mahkota opurak, jambon, aragang, toi ko' osohug rawo oniba i sogi apat om kiwulu apaagau banang sari 10 halai id suang duo tukal. Tua' lenggai dau i mogikaakawo bontuk om warana; pipih toi ko' menggembung; 5–20 cm x 1–5 sm; otulid toi ko' melengkung; kasaasari miampai 3-6 linsou bundar tontolu i rinukut-rukut id suang ponuku om warana.[7]

Tadon om kogunoon

[simbanai | simbanai toud]
Karangan tusak
Kara-kara
Vitamins and minerals
Percentages estimated using US recommendations for adults,[8] except for potassium, which is estimated based on expert recommendation from the National Academies.[9]

Tadon kasang diti nopo nga nosrou mantad India, Asia Tenggara, toi ko' Afrika. Tonomon diti nokotimpuun do pinointutun loolobi po id India, Asia Tenggara, Mesir, dan Sudan.[7]

Id mogisusuai watas kopulawan Indonesia, polong i omulok kaanangan sabaagi tongokinotuan[4] ansakon tanok miagal turudui, pisompuran doid id suang kari,[7] toi ko' –di watas Jawa Timur– ansakon sabaagi rapaon tonsomon. Linsou i omulok, ingkaa nga' daun-daun i omulok, duntu, om pangaan insaru, wusak ribuson om dilalap.[7] Linsou dau i otu'o om arasak kounalan sangai kasang[2] i hinonggo aanu karalano kosili tempe,[7] i hinonggo aanu karalano kosili tempe,[10] dnimurian kosili tapung kiharo-haro protein (PRF, Protein Rich Flour),[4][11] toi ko' milo nogi pointutunon miampai loobi aralom sabaagi kakamot daging tiruan.

Maamaso do musim okoring i tanaru soira apagon o sakot sumuni, kekara oinsaru oubasanan sabaagi sumber taakanon do ternakan.[4] Kotomouon diti amu akanon do serta-merta nga kadang-kadang o momorlu timpu posingubasan gisom piipiro tadau pogulu i ternak do mangakan. Komak nogi kiguno miampai i ralatan otomou suai, miagal dedaunan toi ko' kacang-kacangan suai, mo'oi piara au monimbaba kembung. Kapanahakan komak kopoingkawas miampai tosisikap suang kontinanan sapi om isipadu gatas i towonsoi.

Polongan muda kacang kekera

Gamut puun kasang do kara berbintilan walai giuk Rhizobium i simbiotik popokogos nitrogen; mulong a'al diti au asaasaru' asaasanang naantakan miampai galur-galur Rhizobium sandad. Pointalad dilo, puun kara memperkaya monontian nitrogen tana maya dekomposisi daun-daun om raan i songinloho..

Soira' tana dumo dipersiapkan poinsonong, kara aanu kosunion miampai olomus minonompon tana poingukab. Puun i kosunion ogingo do kasaga' do kahabpang pinisahapan do miampai mogikakawo gulma hilo id dumo. Kultivar kekera tantu mono'odoo Om i wusak polong i kiworok gingo, gisom acap pinosiliu tanom momiro..

Kekara mantad pogulu po nga noilaan haro do ogumu kultivar Rumphius montok 1690-an do pinarait haro duo bontuk i roitan sabaagi Cacara (=kekara) perennis dan Cacara alba atau Cacara puty (=kekara opurak)[12] Baino botuk-bontuk dilo oilaan pinosuang id suang tolu kawo kultivar:[7]

  • Kelompok kv. Lablab (tersebar luas)
  • Kelompok kv. Ensiformis (Asia Tenggara, Afrika Timur)
  • Kelompok kv. Bengalensis (Asia Selatan, Afrika Timur)

Laman Templat:Senarai rujukan/gaya.css tiada kandungan.

  1. "Lablab purpureus (L.) Sweet". Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew. 2024. Linoyog ontok 9 Jun 2024.
  2. "Lablab purpureus". Multilingual taxonomic information. Universiti Melbourne. Linoyog ontok 9 Jun 2024.
  3. Burkill, Isaac Henry (April 1930). "An Index to the Malay Vernacular Names with comments". The Gardens' Bulletin; Straits Settlements. 3 (6 (bahagian 2)): 274–321 via Perpustakaan Warisan Biokepelbagaian.
  4. 1 2 3 4 Heyne, Karel (1987). Tumbuhan Berguna Indonesia. Vol. 2 (1916 ed.). Bogor: Badan Penelitian dan Pengembangan Kehutanan. pp. 1067–68. Ralat maganu:Tag <ref> tidak sah, nama "heyne" digunakan secara berulang dengan kandungan yang berbeza
  5. "Lablab purpureus, general information". Lablab Lab. Universiti Sains Pertanian Bengaluru, India. Pinoopi mantad sand̠ad ontok 15 Julai 2020.
  6. Allen, O. N.; Allen, Ethel Kullmann (1981). The Leguminosae: A Source Book of Characteristics, Uses, and Nodulation. Madison, Wisconsin, USA: University of Wisconsin Press. p. 370. ISBN 9780299084004.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 Shivashankar, G.; Kulkarni, R.S. (1989). L.J.G. van der Maesen; S. Somaatmadja (eds.). Plant Resources of South-East Asia. Vol. 1: Pulses. Bogor, Indonesia: PROSEA (Plant Resources of South-East Asia) Foundation. Pinoopi mantad sand̠ad ontok 11 Apr 2021. Linoyog ontok 3 Sep 2013 via Proseabase. Ralat maganu:Tag <ref> tidak sah, nama "prosea1" digunakan secara berulang dengan kandungan yang berbeza
  8. United States Food and Drug Administration (2024). "Daily Value on the Nutrition and Supplement Facts Labels". FDA. Pinoopi mantad sanḏad ontok 2024-03-27. Linoyog ontok 2024-03-28.
  9. National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine; Health and Medicine Division; Food and Nutrition Board; Committee to Review the Dietary Reference Intakes for Sodium and Potassium (2019). Oria, Maria; Harrison, Meghan; Stallings, Virginia A. (eds.). Dietary Reference Intakes for Sodium and Potassium. The National Academies Collection: Reports funded by National Institutes of Health. Washington, DC: National Academies Press (US). ISBN 978-0-309-48834-1. PMID 30844154. Pinoopi mantad sanḏad ontok 2024-05-09. Linoyog ontok 2024-06-21.
  10. Harnani, S. 2009.
  11. Nafi, A., T. Susanto, A. Subagio.
  12. Rumpf, G.E. 1741-50.

Pautan labus

[simbanai | simbanai toud]