Pergi ke kandungan

Pinakol

Mantad Wikipedia

Pinakol
Vinusak (flowered plant), one of the four motifs of pinakol
TypeBeaded ornament
MaterialSeed beads
Place of originKudat District, Kudat Division, Sabah
ManufacturerRungus people[1][2]

Pinakol nopo nga manik ponginlumis koubasanan winonsoi om asaru gunoon tinimungan kosumandakan tulun Rungus id watas Kudat, Sabah, Malaysia ontok tadau pisasawaan om maamaso karamayan Magahau.[3][4] Iti nopo nga posulungon id liou, hinonggo anaru om ogumu banang diti pinakol.[5] Kapamansayan pinakol diti nosiliu sabaagi iso tungkus koubasanan id tinimungan tinaru Rungus, lobi po id tinimungan kosumandakan, hinonggo pinotungkus kumaa tangaanak tondu mantad sukod gulu kumaa sukod wagu.[6][7] Okito pisuayan wotik di gunoon tulun Rungus montok momonsoi pinakol om tinaru suai id Sabah tu' asaru gunoon iti sabaagi ponginlumis basaan koubasanan Rungus, ii kosoruan do oitom.[8]

Apagon do mogihum o linsou manik gunoon montok momonsoi pinakol. Notimung o tongomanik dii maya pialanan miampai papadagang Cina om Brunei om nogi tulun sandad.[9] Ontok timpu di laid, tongoulun di kiwaa ogumu manik nopo nga oilaan sabaagi tulun di asawat koingkakat-kakato' om ogumu tusin tu' manik nopo diti nga apagon aanu.[9] Mantad dii, pinakol nopo nga intangan sabaagi ponginlumis di oponsol montok basaan koubasanan tinaru Rungus, loolobi po kumaa tongondu, tu' iti nopo nga iso kointutunan do tinaru diolo.[9] Kiwaa nogi kotumbayaan do manik nopo nga mongopi koduuduo sakag diolo om potungkuson kumaa tangaanak tondu, ii kiwaa pionitan do kolumison. {sfn|Desa|Bakhir|2025|p=48}}[10] Pinakol nogi nga iso ponginlumis montok basaan koubasanan tulun Rungus pogulu timpu korikatan tulun labus id Borneo.[11] Karaaralano momonsoi ponginlumis diti nopo nga maganu timpu di alaid om momoguna kogorisan tinan di ogumu tu' minog sorisidon kopio.[12]

  1. Mahfar & Jusilin 2017, p. 4.
  2. Nabilah Zainuddin & Nurul Yaqin 2024, pp. 230–246.
  3. Zhee Earn, Chee Cheang & Pangayan 2024, p. 106.
  4. Roslily, Glory (27 Milatok 2025). "Pinakol: Sabah's Stunning Beaded Heritage". Hello Sabah. Linoyog ontok 16 Mahas 2025.
  5. Eliot 2002, p. 450.
  6. Kamal, Noor Fazrina (28 Gumas 2008). "Manik pinakol keunikan budaya Rungus" [Pinakol beads the uniqueness to Rungus culture]. Utusan Malaysia (id boros Malayu). Pinoopi mantad sand̠ad ontok 29 Gumas 2008. Linoyog ontok 16 Mahas 2025.
  7. Renata, Nova (9 Gomot 2025). "Sabah beadworks bring opportunity for women entrepreneurs". The Borneo Post. Pinoopi mantad sanḏad ontok 17 Mahas 2025. Linoyog ontok 17 Mahas 2025.
  8. "Pakaian Tradisional Momogun Rungus" [Momogun Rungus Traditional Clothing]. Sabah Education Department (id boros Malayu). Pinoopi mantad sand̠ad ontok 19 Milatok 2008. Linoyog ontok 17 Mahas 2025.
  9. 1 2 3 Desa & Bakhir 2025, p. 48.
  10. Mahfar & Jusilin 2017, p. 11.
  11. Zhee Earn, Chee Cheang & Pangayan 2024, p. 92.
  12. Zhee Earn, Chee Cheang & Pangayan 2024, p. 103.

Bibliografi

[simbanai | simbanai toud]

Pambasaan potilombus

[simbanai | simbanai toud]

Noputan labus

[simbanai | simbanai toud]

Media related to Pinakol at Wikimedia Commons