Sayau Naga
| Sayau Naga | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Traditional Chinese | 舞龍 | ||||||
| Simplified Chinese | 舞龙 | ||||||
| |||||||
</noinclude>



Sayau naga (Templat:Zh-tsp) nopo nga iso sayau om pokitanan sandad id suang koubasanan Kina. Miagal nogi sayau Mondou, Sayau naga nogi asaru pokitonon soira orikot timpu o kapanandakan. Tulun Kina asaru mamarait "Sakag Naga" (Templat:Zh-tsp) sabaagi lambang identiti etnik.
Id pomusarahan Tulun Kina, naga nopo nga iso kawo do mamaamasi i manahak do aasil. Naga nogi mobi do kagarasan i aiso tarad i kaanu popoinsodu om mangantob tangaraat. Mantad di gulu po, maso yolo manandak do Toun Wagu Kina, toi ko' maso mamaramit korikatan songulun Dewa, toi ko' soira haro kadaat id pomogunan toi ko' soira monoguang ahal sondii, manayau yolo o sayau naga montok sumambayang mooi do kaanu barakat mantad id surga.
Sajara
[simbanai | simbanai toud]

Haro no o sayau naga mantad po timpu di Dinasti Han soira mogikakawo pokitanan i kaampai do naga rinait id ponuatan di gulu po. Pinionit nogi o naga kokomoi do rasam id suang kotumbayaan Kina, om luguan miagal Yinglong om Shenlong nopo nga sabaagi Dewa rasam. .[1]
Id suat Luxuriant Dew of the Spring and Autumn Annals oleh Dong Zhongshu, pokitanan miampai patung naga mantad lumpagit pinoindalan montok mokiaanu rasam. Montok popohiok ginawo baixi (百戲), pokitanan i mogikakawo miampai no i moomit (象人) momoguno rasuk i kaagal-agal do naga om makhluk mitos suai nogi nga ointutunan. [2]
Id era Dinasti Song, festival Tanglung nogi popokito kopomogunaan tanglung do naga (龍燈) i kinuan do rombu montok kapamanahan dongotuong. Sayau naga nogi nokotimpuun minaganu do bontuk moden soira kapamansayan do naga i lobi agaan koponguhup do susumayau montok momonsoi gura di lobi ogumu om ongoporokis. [3]
Kawo kowoyo-woyoon i nointutunak miagal ko:
- Naga Kain Fenghua mantad Zhejiang i nowonsoi mantad do poring om – nokotimpuun mantad abad ko-13.[4]
- Tarian Naga Tongliang id Chongqing i nokoimbulai mantad mamantug totem tulanut, mantad Dinasti Ming om lobi nointutunan id Dinasti Qing.[5]
- Naga Zhanjiang id Guangdong soira tinan do naga nobontuk mantad karo do tongotulun.
- Naga Kerusi id Pujiang, Zhejiang, i momoguno do tirikohonon sabaagi tinan naga dii.
Id timpu moden diti, porinta Republik Rakyat China popoinlaab mogikakawo sayau tinaru sandan miagal ko sayau naga, i poposiliu do koubasanan Kina i nokoinlaab gisom id labus pogun.
Naga i noko "tingkod" kasasari nopo nga tutudaan, nga haro nogi i poopion. Poomitanan naga i tolohing kopio miagal ko:
- Moo Lung (1878), pinatayang hilo Kuil Bok Kai id Marysville, California.[6]
- Loong (1901), naga i tolohing kopio, pinopi id Golden Dragon Museum, Bendigo, Australia.[7]
Struktur do naga
[simbanai | simbanai toud]
Naga sandad haro tinan i anaru kaagal-agal do tulanut i nobontuk mantad piipiro boogian i pinosokot id watang kayu, miampai tulu om tikiu sabaagi do pompod dau. Boogian tinan nopo nga mantad poring di nourod toi ko' logam dii pinosokot, om sinompon miampai kain di kirinda. Ontok timpu dii, struktur do naga winonsoi mantad kayu, poring om kain di tawagat nga ontok timpu babaino diti, kakamot di lobi agaan miagal ko aluminium om polositik ginuno montok papasanang do pokitanan.
Mogisusuai o ninaru do naga, haro i mantad 2meter (10ft) (minog haro duo tulun popogura) gisom 25-35meter (80-110 ft) montok kopokitanan akrobatik, om gisom 50-70meter (160-230 ft) montok kapamanahan i agayo kopio. Ninaru naga nogi tumanud do piro ginumu tulun, kousinan, kakamot, kaabalan om kogoyoon kinoyonon pokitanan. Kotinanan tokoro au kanto kaanu popokito naga di agayo tu' momoguno kos di agayo kopio om minog haro tulun i aabal.

Konoruon standard naga nopo nga 34meter (110 ft), om naadang kumaa siam boogian. Koinsoduon montok tikid boogian tokoro (miagal ko tulang kangkab) nopo nga 35 cm (14 in), i pinoposiliu ngangawi kumaa 81 cincin. Haro nogi piipiro naga i korikot gisom 15 boogian toi ko' lobi po om naga i anaru kopio milo silihon sabaagi simbol kolumaagan— otumbayaan yolo do lobi anaru o naga dii, lobi ogumu kolumaagan i korikot.
Poomitanan, naga Sun Loong id Bendigo, Australia, i winonsoi ontok toun 1970, kiginayo 100meter (330 ft) om iso naga di asaru gunoon tu' anaru kopio ontok timpu dii.[8] Rikod id pomogunan montok naga sandad bobos anaru nopo nga 5,605meter (18,390 ft) i nosuat id Hong Kong ontok 1 Gumas 2012.[9]
Sayau naga nogi haro piipiro kawo do bontuk om wotik. Wotik otomou popokito do aasil noomot i osonong; wotik osilou montok empayar; amas toi ko' piok kikomoyon do kasanangan; om aragang nopo nga popokito do kaandasan om sunduan. Sisi om tikiu naga kosoruan nopo nga kirinda di milau kilau montok papaharo kowowoyo'on di aramai. Sundung po tu miagal dii, sayau diti au pokitonon tikid tadau, ukabon o kain do naga om wotikan kawagu pogulu po do gunoon.
Pokitanan
[simbanai | simbanai toud]
Sayau naga diti pinokito iso tinimungan i aabal kopio om kitonggungan montok "manampasi" tinan patung do naga i au poinpasi.[10] Pi'isaan i otopot om miampai timpu di kosudong iso ahal di toponsol kopoio mooi do kalantoi o pokitanan dii. Nung haro kasalaan i tokoro mantad nombo nopo tulun id tinimungan dii, ahalditi kaanu mamaraag toinsanan pokitanan dii. Tulu do naga minog kopiagal miampai gura tinan om tumanud do tuni Tagung. Montok naga di agayo miagal id suang do kapamanahan, tulu naga dii kiwagat gisom do 12 kati (14.4 kg). Boogian tikiu nogi oponsol montok papakakal do tempo miampai do tulu. Boogian kolimo tinan naga nopo nga sabaagi titik tanga om tulun id boogian diti minog do koilo kosimbanan do gura tinan naga dii. Koubasanan nopo, i mogowit do naga diti songulun i mogowit do buul tu popokito buul dii sabaagi do "butia".

Kowoowoyoon koguraan nopo nga kinoreograf tumanud kaabalan do tiim dii. Haro piipiro kowoowoyoon koguraan miagal ko "Kuang Tawan", "Boriud", tai chi, "mongulud tusin taparak", "mogihum butia", om "naga tumurug id torigi". Koguraan "naga momogusa butia" popokito do iso kopogihuman i tumilombus kokomoi kaabalan toi ko' komilaan.
Impohon koguraan naga nopo nga gura i lumakun om naanu maya hayunan i haro koordinasi miampai ngangawi boogian tinan. Momonsoi nogi o tiim formasi berpilin, i nokopongulai do puruan tiim sumimbul toi ko' gumura tumanud do tinan naga montok momoruhang bagas visual. Haro nogi aksi akrobatik i monuhu puruan tiim mingkakat id balayan tambalut diolo mooi do popoinsawat gura tinan do naga.

Nung tumanud do tinimungan Sayau Naga, minog do haro ogumu kaabalan tu sayau diti nopo nga abaabayan iso bidang i popionit pisingubasan sipoot om seni pokitanan. Asanang do minsingilo do impohon do sayau diti nga minog do haro pisingubasan i tumilombus gisom do oubas om kaanu momonsoi formasi di kompleks kopio miampai aiso kaantaban. Kalantayan pokitanan au tumalahan kumaa sosongulun no ngaa manalahan nogi kumaa kopogisokodungan toinsanan puruan tinimungan.
Sayau naga miapid popohompit duo tinimungan miampai duo naga i mirilit tiso om tiso, ahal diti au asaru pokitonon id labus pogun suai ko mantad id China. Suai ko mantad dii, pokitanan siam naga, au asaru pokitonon tu minog do haro ogumu tindapou om kasasari nopo nga koobian i kikuasa do watas toi ko' kabansaan i papaanjur do pokitanan diti.
Piboi'an
[simbanai | simbanai toud]Piipiro piboian pokitanan naga nogi pinaharo id sompomogunan. Id suang piboian dii, haro piipiro kooturan kokomoi do spesifikasi naga di minog do tonudon. Naga i gunoon id piboian nopo nga agaan om winonsoi montok aksi i oporokis — okookoro o tulu om agagaan(minimum 3 kg), tinan do naga winonsoi mantad kayu, aluminium om tuai, miampai tiub PVC i onipis om nourod. Timpu pokitanan pikiikiro 8 gisom 10 minit miampai set perkusyen.
Ontok timpu baino, haro nogi naga i haro babang i minaan waranao' miampai cat i kibabang soira ontok babang ultraungu montok bagas visual id suang piboian.
Labus Pogun
[simbanai | simbanai toud]
Naga Kina nogi nointutunan sabaagi "bontuk patung kapamanahan i nointutunan tomod".[11] Misuai mantad ko Sayau Mondou i haro mogikakawo tumanud kinoyonon hiti id pogun Asia, koubasanan nopo Sayau Mondou haro id koginumuan komuniti Kina i monompogunan id labus pogun.
Hilo id Jepun, sayau naga (龍踊, Ryū Odori toi ko' "Sayau Tulanut" 蛇踊)[12] nopo nga iso sayau i kohiok kopoi id kapanandakan Nagasaki Kunchi. Id kotimpunon, sayau diti sinayau do mogiigion Kina i poingion id Nagasaki, om iso no pelabuhan i noukab montok kapadtaranan mantad labus pogun maamaso timpu Edo.[13][14] Kalapas dii, sayau diti naadaptasi id suang kapanaandakan id Jepun, om nogi miampai sayau naga amas (金龍の舞, Kinryū no Mai) i pinokito id Sensō-ji, Tokyo mantad di toun1958.[15][16] Jepun nogi haro boontuk sayau naga i oginggo tomod miagal ko poikitanan Yamata no Orochi (tulanut naga i agayo) id suang kagura, iso bontuk ritual sandad.[17]


Id Vietnam, sayau naga (múa rồng) pinokito maaso kapaanandakan Tết, Toun Wagu Imlek Vietnam, om maaso Tết Trung Thu toi ko' Kapaanandakan timpu do magalang .[18] Sayau diti kasasari piniiso id suang kopokitanan kolektif i nointutunan sabaagi múa lân sư rồng (sayau mondou, sami om naga).
Id Indonesia, ointutunan o sayau naga sabaagi liang liong.
Kosusasteraan
[simbanai | simbanai toud]Hiis di winonsoi di Lawrence Ferlinghetti ki uhu "The Great Chinese Dragon", i pinotorbit id antologi dau ontok toun 1961, Tumimpuun mantad San Francisco, naanu mantad sayau naga. Nokoboros i Gregory Stephenson do naga dii "... mobi 'kagarasan om misteri koposion,' kopokitanan i 'mintong korodusan pogun i okito mantad id suang pogun material'".[19]
Novel sinuat di Earl Lovelace ontok toun 1979 ki uhu The Dragon Can't Dance momoguno tema sayau Karnival montok moriuk kosimbanan sosial om sajara id Kepulauan Caribbean.[20]
Arthur Ransome nogi pinapaapil elemen sayau naga id suang buuk tangaanak dau Missee Lee (1941), sebahagian daripada siri Swallows and Amazons i haro latar dolikud do ontok toun 1930-an.
- ↑ Lihui Yang, Deming An (2008). Handbook of Chinese Mythology. Oxford University Press. pp. 104–109. ISBN 978-0195332636.
- ↑ Richard Gunde (2001). Culture and Customs of China. Greenwood. p. 104. ISBN 978-0313361180.
- ↑ 東京夢華錄/卷六.
- ↑ "Fenghua Cloth Dragon". 2009-07-23. Pinoopi mantad sand̠ad ontok 2016-11-04.
- ↑ Luo Li (2014). Intellectual Property Protection of Traditional Cultural Expressions: Folklore in China. Springer. p. 141. ISBN 978-3319045245.
- ↑ Tom, Lawrence; Tom, Brian (2020). "5: The Marysville Dragons". Gold Country's Last Chinatown: Marysville, California. The History Press. pp. 68–80. ISBN 9781467143233.
- ↑ "Ballarat Dragon". Culture Victoria. 2016.
- ↑ "BCA - Our Dragon Collection". Bendigochinese.org.au. Pinoopi mantad sand̠ad ontok 2013-10-04.
- ↑ "Longest traditional Chinese dragon". Guinness World Records.
- ↑ Bell, Amanda (25 Madas 2019). "Chinese Dragon Head Stage Puppet". texancultures.utsa.edu. Texan Cultures. Pinoopi mantad sand̠ad ontok 8 Gomot 2022. Linoyog ontok 21 Momuhau 2021.
- ↑ Lambeth, Cheralyn L. (2019). [[[:Templat:Google Books]] Introduction to Puppetry Arts]. London: Routledge. p. 100. ISBN 978-1138336735.
{{cite book}}: Check|url=value (help) - ↑ 蛇踊?龍踊?竜踊? その1. 20 Milau 2014.
- ↑ "Nagasaki Kunchi". Kids Web Japan.
- ↑ John Asano (4 Gumas 2015). "Festivals of Japan: Nagasaki Kunchi Festival". GaijinPot.
- ↑ "Kinryu no mai (tarian naga emas)". Go Tokyo.
- ↑ "Kinryu no Mai (Golden Dragon Dance)". Ambassadors Japan. 6 Gumas 2015.
- ↑ ""Iwami Kagura," perayaan musim luruh tradisional di Shimane". Rikisha Amazing Asia. Pinoopi mantad sand̠ad ontok 8 Magus 2016.
- ↑ "Vietnamese Dragons". DragonsInn.net. 9 Milatok 2021.
- ↑ "Ferlinghetti, Lawrence (Vol. 111) - Pengenalan". eNotes.com. Linoyog ontok 2010-02-18.
- ↑ Daryl Cumber Dance (1986). Fifty Caribbean writers: a bio-bibliographical critical sourcebook. Greenwood Publishing Group. p. 282. ISBN 0-313-23939-8.