Tulun Kadazan

 

Tulun Kadazan, toi ko' ii Kadazan, nopo nga tinimungan etnik Austronesia poinsandad id Sabah, Malaysia. Kogumuan diolo poingion id Boogian Kotonobon Disan Rahat, ii nopo nga watas Kota Kinabalu, Penampang, Putatan om Papar, kinoyonon posorili, om mogisuusuai kinoyonon ponong labus kakadayan, miagal do Beaufort om Membakut, om kiwaa nogi okuri id Labuk-Kinabatangan, ii roitan do Labuk Kadazan, om id Labuan.

Kadazan nopo nga iso tinimungan tinaru sandad di agayo, soginumu kiikiro 568,575 (miamung tulun Dusun) poingion id Sabah miampai tungkus koubasanan di ogumu, basaan koubasanan, boros om kaadat-adato'. Yolo nogi nga mamasok ponong Koibutan Borneo ii nokopogulu do koilo kokomoi Krisitian om kotoguang piromutan miampai Kesultanan Brunei di abad ko-18. Sumusuhut, ontok tohuri abad ko-19, pinoburu tulun British kakadayan id Koibutan Borneo, ii nopo nga kinoyonon tulun Kadazan. Kogumuan tulun Kadazan nopo nga kikotumbayaan sabaagi Katolik, sundung pia kakal po ogirot koubasanan sandad kumaa diolo, hinonggo oguna kaadat-adato' diolo id Mahkamah Anak Negeri Sabah.

Mantad intograsi koubasanan om boros, om nogi sabaagi kapansalan politik, nowonsoi istila' "Kadazan-Dusun" montok popiamung Kadazan om Dusun id iso tinimungan. Sabaagi iso tinimungan, yolo nopo nga tinimungan tinaru bobos tagayo id Sabah. Ointutunan yolo id taang winoun sabaagi tinimungan mamasok id Koibutan Borneo mantad di toun 2004, pinosuat di United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO).

Etimologi

Istila' "Kadazan" nopo nga ginuno misyonari Kristian Katolik kiikiro mantad di toun 1880, miagal di poinsurat Fr. J. Staal. Istila' "Kadazan" nopo nga naanu mantad hogot dusun "kakadayan", om pinosimban tulun moboros Kadazan sabaagi kakadazan. Kiwaa nogi kaakaka suai o istila' diti naanu mantad hogot Malayu, ii nopo nga "kedaian" toi ko' "kedai", kikomoyon do "kadai".