Wikipedia:Policies and guidelines

"WP:POL" redirects here. Tu' projek WikiProject kokomoi politik, intongo' Wikipedia:WikiProject Politics. Tu' kriteria ninotability montok susumikir politik, intongo' Wikipedia:Notability (people) § Politicians and judges. Tu' projek WikiProject kokomoi Republik Poland, intongo' Wikipedia:WikiProject Poland.

Iti polisi om garis panduan Wikipedia nopo nga winonsoi do komuniti montok popointalang ralan karaja di bobos osonong, popotolinahas prinsip, monulung soira haro piobukan, om montok papatatap do mato kito monupu ensiklopedia di mardika om otopot. Amu oponsuat do mambasa oinsanan pambai polisi diti nung wagu po monimbuun monuat. I limo piigitan (five pillars) nopo nga iso ringkasan di asaru gunoon montok mangarati prinsip di bobos oponsuat.

Sundung tu' Wikipedia nopo nga aiso kootusan di "keras" (hard-and-fast), polisi om garis panduan diti nopo nga standard di oponsuat do tumanudon do oinsanan momoguno. Polisi om garis panduan nopo nga oponsuat do gunoon miampai rati di oulud om momoguno pomiraian (common sense). Pambai polisi om garis panduan nopo nga dokumen di "masi" (living documents) di monuat do karaja otopot di gunoon do monuatsun di ki-pengalaman. Soira haro konsensus, iti pambai nopo nga maan kawagu simbanai tumanud kowonuo (behavior) do monuatsun.

Iti pambai polisi nopo nga monuat do standard komuniti mionit do pongoludan, maintenance, om koponuhuan (adherence) do polisi, garis panduan, om pambai di mionit id Wikipedia boros Inggilis. Iti nopo nga amu manamung vasi Wikipedia id boros suai.

Pinonuan (Derivation)

Further information: Wikipedia:Administration § Human and legal administration

Wikipedia nopo nga noulud do Wikimedia Foundation (ngo-profit), di ki-kuasa do kootusan undang-undang—intangai pambai Polisi Wikimedia Foundation montok daptar polisi dau. Intangai nogi Tungkus karaja Jimmy Wales. Sundung tu' dilo, Wikipedia nopo nga iso projek di mongolud (self-governing) do komuniti dau sondii. Polisi om garis panduan diti nopo nga kirati do popokito konsensus do komuniti.

Tungkus karaja (Role)

Further information: Wikipedia:The difference between policies, guidelines and essays

Polisi nopo nga haro koponrimoon di lamba mantad monuatsun om monuat do standard di asaru tumanudon do oinsanan momoguno. Oinsanan pambai polisi nopo nga kisuang id Wikipedia:List of policies and guidelines om Category:Wikipedia policies.

Garis panduan nopo nga oponsuat do tumanudon sabaagi ralan karaja di osonong tumanud do konsensus. Monuatsun oponsuat do tumanud diti, nga asaru gunoon miampai pomiraian (common sense), om kawasa do haro o ralan di misuai (exceptions) id timpu-timpu di tartantu. Pambai garis panduan nopo nga kawasa ihumon id Wikipedia:List of policies and guidelines om Category:Wikipedia guidelines.

Esei nopo nga rati toi ko' ponuhuan mantad iso monuatsun toi ko' pongoludan monuatsun. Iti nopo nga oruol do haro koponrimoon konsensus di lamba. Iti nopo nga amu popokito rati oinsanan komuniti om kawasa do wonsoon do aiso koponrimoon mantad di lamba.

Koponuhuan (Adherence)

Momoguno do pomiraian (common sense) soira mongarati om popoimagon do polisi om garis panduan diti; kootusan nopo nga asaru haro ralan di misuai (exceptions). Sundung tu' dilo, isoiso tulun di noporumbak o ginawo (spirit) do kootusan nopo nga kawasa do patahakon do tataluko (sanctioned) sundung tu' amu yau minoporumbak kootusan dilo pointulid (technically).

Shortcut (Ngaran niba)

Id pambai pitimbungakan om ringkasan miedit (edit summaries), shortcut nopo nga asaru gunoon montok morujuk do polisi om garis panduan; sabaagi ombi: Wikipedia:NOR (aiso ponoriukan asli), Wikipedia:NPOV (rati di neutral), om Wikipedia:BLP (biografi tulun di masi po). Shortcut di miagal nopo nga gunoon nogi montok bansa pambai projek suai, miagal do esei om tudukan ralan (how-to guides). Mantad dilo, iso shortcut nopo nga amu kirati do pambai dilo nopo nga kistatus polisi toi ko' garis panduan di norimo do komuniti.

Koponuhuan (Enforcement)

Further information: Wikipedia:Enforcement policies, Wikipedia:Active sanctions, om Wikipedia:Arbitration enforcement

Nung isoiso monuatsun nopo nga minoporumbak standard komuniti di nakasuat id polisi om garis panduan, monuatsun suai nopo nga patahak do pononit (warning) kumaa tulun dilo supaya tumanud do norma kowonuo di norimo. Sundung tu' dilo, monuatsun nopo nga kawasa momoguno ralan di lobi "keras" nung kowonuo dilo tumilombus, miagal do ralan karaja mantad administrator om steward. Koponorumbakan di agayo nopo nga oponsuat do tumanudon miampai koponuhuan di lobi okonog. Oinsanan monuatsun (termasuk nogi iyau) nopo nga manamong om popoimagon do polisi om garis panduan diti.

Id suang kinantakan nombo otolinahas do isoiso momoguno nopo nga kumalaja monglawan polisi, lobi-lobi nung maan dilo miampai pongitungan (intentionally) om poingompot, momoguno dilo nopo nga kawasa do poko-blok do miedit montok timpu di tartantu toi ko' selulunya do administrator.

Suang (Content)

Intangai nogi: Wikipedia:Avoid instruction creep

Pambai polisi om garis panduan nopo nga oponsuat do:

• Otolinahas. Ilagai o boros di asaru gunoon id undang-undang (quasi-legal) toi ko' boros di oruol mangarati. Gunoon o boros di oluda, pointulid, om spesifik.
• Oniba kopio—nga amu kurang rati. Boros di anaru nopo nga amu manamong mantad katarabakan rati. Kawasa momoguno footnote om poyonit (links) kumaa pambai suai montok popotolinahas.
• Popointalang do ginawo (spirit) kootusan. Manahak do pongitungan do monuatsun nopo nga momoguno do pomiraian (common sense). Nung otolinahas no o ginawo kootusan dilo, amu no oponsuat do pofoyon (say no more).

• Manamong skop om mongilag kopogitungan (redundancy). Intutunai o tudu (purpose) om skop id timpu di timpuun po. Soira skop do iso pambai nopo nga miagal miampai pambai suai, kurangan o kopogitungan dilo.

Kopomogunan (Life cycle)

Lamba polisi om garis panduan di poimagon nopo nga nountung mantad prinsip di norimo sabaagi impohon (fundamental) mantad di timpuun po o Wikipedia. Polisi om garis panduan diti nopo nga oruol do poimagonon do aiso precedent om oponsuat do haro sokodung di okonog mantad komuniti.

Suguan (Proposals)

Suguan (proposals) montok pambai garis panduan om polisi wagu nopo nga oponsuat do pitimbungakan om haro tahap konsensus di takawas mantad oinsanan komuniti. Ralan di asaru tumanudon montok suguan nopo nga:

1. {{brainstorming}} (pinitimbangan idea)
2. {{draft proposal}} (draf suguan)
3. {{proposal}} (suguan)
4. {{policy}} toi ko' {{guideline}} (polisi toi ko' garis panduan)

Nututup o suguan (Closing the request)

Koponutupan isoiso pitimbungakan nopo nga oponsuat do noulud miampai pongitungan di otopot (careful evaluation). Iti nopo nga kawasa wonsoon do isoiso monuatsun di ki-pengalaman om neutral, di amu katanud id suang pitimbungakan dilo. Pitimbungakan nopo nga kawasa nututup sabaagi: Promote (Poinungkat), No consensus (Aiso konsensus), toi ko' Failed (Akatas).

Koponutupan pokuuhupan rati (Closing the request for comment)

Koponutupan isoiso pitimbungakan nopo nga oponsuat do pomiraian di oulud (careful evaluation) montok papatatap do konsensus. Iti nopo nga amu oponsuat do nuuhan do administrator; kawasa wonsoon do isoiso monuatsun di ki-pengalaman om amu nokoindapu (impartial) id suang dilo pitimbungakan, om otutunan dau oinsanan polisi om garis panduan mionit. Piipiro punto di oponsuat id suang pomiraian konsensus nopo nga:

• Konsensus montok garis panduan om polisi oponsuat do opuun (reasonably strong), sundung tu' amu oponsuat do oinsanan monrimo (unanimity).
• Oponsuat do haro koposingatan (exposure) kumaa komuniti di lamba, amu nopo id suang susumuat do isoiso kointalangan.
• Pomiraian kito kumaa "ginirot" (strength) pambai di pinatahak:
  • Nakasalan no o katarabakan di kinalansanan (major concerns) soira pitimbungakan komuniti?
  • Iti kointalangan nopo nga misuai (contradict) do polisi toi ko' garis panduan di haro no?
  • Kawasa do iti garis panduan wagu nopo nga poyoniton (merged) kumaa di haro no?
  • Iti garis panduan wagu nopo nga "aiso no guno" (redundant) tu' haro no kointalangan di miagal?
• Status isoiso kointalangan nopo nga amu tumanud do ginumu undi (counting votes). Undi nopo nga amu kawasa do monimban do ralan pitimbungakan, om asil ginumu undi nopo nga amu kirati do konsensus.
• Nung aiso konsensus do komuniti di lamba soira nokopitalib o timpu di kosudong, iti kointalangan nopo nga nakasansal (failed). Nung konsensus nopo nga neutral toi ko' amu otolinahas om amu asagal do osimban, iti nopo nga nakasansal nogi.

Pitimbungakan kawasa nutupan sabaagi iso mantad diti: Promote (Poinunggoi), No consensus (Aiso konsensus), toi ko' Failed (Nakasansal). Maan patahak o nout okoro kokomoi kootusan nu. Simbanai i pambai kointalangan tumanud do konsensus. Iduai i templat {{Proposal}} om timalun miampai templat di kosudong, miagal do {{Subcat guideline}}, {{Policy}}, {{Supplement}}, {{essay}}, toi ko' {{Failed proposal}}. Intangai templat Wikipedia namespace montok daptar banner.

Nung isoiso kointalangan nopo nga nakasansal, i tag "failed" nopo nga asaru amu iduon. Bobos osonong nung suaton kawagu i kointalangan mantad timpuun montok monulung katarabakan toi ko' ihumo ralan poyoniton kumaa pambai di haro no, mantad di monunggoi kawagu kointalangan di nakasansal.

Koponurunan status (Demotion)

Intangai nogi: Wikipedia:Project namespace § Deletion of project pages, om Wikipedia:Project namespace § Historical pages

Isoisi polisi toi ko' garis panduan di norimo no kawasa do dadi "aiso no guno" (obsolete) tu' haro kinosimbanan ralan monuatsun toi ko' standard komuniti, toi ko' dadi redundant tu' haro pambai suai di lobi osonong, toi ko' kisuang do instruction creep. Id timpu diti, monuatsun kawasa popointalang do isoiso polisi nopo nga turunon status dadi garis panduan, toi ko' polisi/garis panduan dadi supplement, pambai rati (informational), esei toi ko' pambai histori (historical). Id piipiro kes, isoiso polisi toi ko' garis panduan kawasa do pinatatap kawagu (superseded), nombo pambai di gulu po nopo nga maan poimagono montok rati histori.

Ralan montok koponurunan status nopo nga miagal miampai koponunggoian (promotion). Isoisi pitimbungakan pambai mionit asaru timpuunon, templat {{Under discussion|status|Tajuk Pitimbungakan}} poiradsang id sawas pambai projek, om mokianu rati (input) mantad komuniti. Soira nokopitalib o timpu di kosudong, isoiso monuatsun di amu nokoindapu oponsuat do monutup dilo pitimbungakan om momirai nung haro konsensus montok monimban status dilo.

Kinosimbanan suang (Content changes)

Intangai nogi: Polisi Monuatsun om Wikipedia:Policy writing is hard

Polisi om garis panduan nopo nga kawasa simbanon miagal do pambai suai. Iti nopo nga amu oponsuat pointulid (strictly) do pitimbungakan gulu toi ko' mokianu konsensus gulu po. Sundung tu' dilo, tu' polisi om garis panduan nopo nga isoiso kointalangan di "sensitif" om naru o rati, monuatsun oponsuat do momiraian (take care) soira monimban, montok papatatap do iti nopo nga popokito rati komuniti om amu papadadi do katarabakan rati (confusion).

Tujuon do polisi om garis panduan nopo nga montok popointalang nunnu o rati di norimo do kogumuan tulun, om oponsuat do suaton tumanud do konsensus dinondo. Monimban pambai polisi/garis panduan/esei nopo nga amu kirati do haro kinosimbanan pointulid kumaa ralan karaja di norimo. Iti nopo nga ralan karaja di amu osonong nung papasabal ko do isoiso ralan di kinalansanan (rejected) id suang pambai polisi toi ko' garis panduan.

Miagal di nitalang id siba, simbanai ralan karaja di bobos osonong miampai monuatsun miampai ginawo di agirot (bold) toi ko' mingoos (working toward) montok konsensus di lamba tumanud do pitimbungakan.

Kinosimbanan di oponsuat (Substantive changes)

Further information: Wikipedia:Be bold § Wikipedia namespace

Popoimagon (Implement). Pogulu monimban kointalangan di oponsuat (substantive) id pambai polisi om garis panduan, kosudong nung purubaan kito papatatap isoiso "pengecualian" (exception) di kosudong kumaa ralan karaja di haro no. Montok monimban ralan karaja diti, kawasa ko do sumuai mantad ralan di napatatap no tumanud prinsip WP:IGNORE om WP:BOLD om simbanai pambai id mainspace. Soira nokopitalib o timpu, nung aiso piobukan (objections) om/toi ko' haro konsensus di lamba mantad pitimbungakan, kawasa ko nodii monimban pambai polisi om garis panduan dilo montok popokito ralan karaja wagu.

Pitimbungakan gulu (Talk first). Pitimbungakan id pambai talk asaru dadi ralan gulu pogulu monimban kointalangan di oponsuat id polisi. Kinosimbanan kawasa wonsoon nung aiso piobukan toi ko' pitimbungakan dilo popokito haro o konsensus. Kinosimbanan okoro (minor) montok tatahura (grammar) om kotolinahasan kawasa wonsoon monikid timpu.

Nung asil pitimbungakan nopo nga amu otolinahas, oponsuat do pomiraian dilo maan wonsoon do administrator toi ko' monuatsun di amu nokoindapu. Kinosimbanan di tagayo oponsuat do papasabalon kumaa komuniti di lamba.

Toi ko' agirot (Or be bold). Sundung tu' kogumuan monuatsun nopo nga orohian do pitimbungakan, monimban pointulid (directly) dilo pambai nopo nga kawasa tumanud polisi Wikipedia. Sabap dilo, amu kawasa iduon isoiso kinosimbanan dilo pata-pata (solely) tu' aiso pitimbungakan pogulu kinosimbanan dilo wonsoon. Sundung tu' dilo, patahak o rati di oponsuat (substantive reason) kokomoi nunnu o piobukan nu id suang edit summary toi ko' id pambai talk.

Piobukan pialtan pambai tudukan (Conflicts between advice pages)

Intangai nogi: Wikipedia:Content forking/Internal § Policy forks

Nung haro piobukan pialtan polisi om/toi ko' garis panduan, iso toi ko' lobi pambai oponsuat do simbanon kawasa montok monulung dilo piobukan suai oinsanan pambai nopo nga popokito ralan karaja otopot do komuniti. Sabaagi kootusan "sementara", nung isoiso garis panduan nopo nga miagal do mionit piobukan miampai polisi, monuatsun kawasa mangarati do polisi nopo nga lobi oponsuat (takes precedence).

Pongogaran (Naming)

Ngaran pambai montok polisi om garis panduan asaru amu mamung boros "polisi" toi ko' "garis panduan", nung amu kiguna montok momisuai dilo pambai mantad pambai suai.

Ihumo polisi om garis panduan

Piipiro bolikan ko: Wikipedia:List of policies, Wikipedia:List of guidelines, om Wikipedia:Manual of Style/Contents

Polisi om garis panduan kawasa navigasi tumanud direktori, kategori, templat navigasi toi ko' box mongihum (custom search boxes).

Intangai nogi (See also)

• Wikipedia:Centralized discussion – daptar pitimbungakan polisi di pointulid (ongoing).
• Wikipedia:Perennial proposals – kointalangan di asaru abantai.
• Wikipedia:Principles – indeks esei kokomoi prinsip om gatang (values) komuniti.
• Wikipedia:Simplified ruleset – supplement kointalangan kokomoi polisi om garis panduan di lobi osenang.

Pambasaan lamba (Further reading)

• Kointalangan Misi – The Wikimedia Foundation
• Gatang (Values) Wikimedia – Limo gatang mantad Wikimedia Foundation
• Prinsip timpuunon Wikimedia – Prinsip di norimo do oinsanan komuniti Wikimedia