Pergi ke kandungan

Tadau Boros Tina Sompomogunan

Mantad Wikipedia
Shaheed Minar, toi ko' tugu syahid ii poingiliu id Kampus Universiti Dhaka, Bangladesh, montok momusorou do kolubukan montok boros Benggala ontok 21 Mansak 1952.

21 Februari nopo nga noisytihar sabaagi Tadau Boros Tina Sompomogunan mantad do UNESCO ontok 17 Milau 1999. Kapanaandakan diti nopo nga noiktiraf di nokoimagon no maya do Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu maya resolusi ii nokosiliu do toun 2008 sabaagi Toun Boros Sompomogunan.[1]

Tadau Boros Tina Sompomogunan nopo nga somboogian mantad inisiatif di lobi alaab montok "mongunsub kapanamangan om popotindohoi do toinsanan boros ii gunoon do mogiigiyon id pomogunan" miagal di notorimo do Perhimpunan Agung PBB ontok 16 Mikat 2007 id suang resolusi PBB 61/266[2] ii minanantu nogi do 2008 sabaagi Toun Boros Tina Sompomogunan.[3] Ideo' montok manaandak nopo diti nga Inisitatif mantad do Bangladesh.

Tadau Boros Tina Sompomogunan nopo ngaa taandakon do potiitikid toun montok puru do UNESCO id ibu pejabat dau montok popoingkawas kopogikaakawahan boros om koubasanan miampai do keanekabahasaan.

Ontok 21 Gomot 1952, id Bangladesh nopo nga toun kinouliton montok piipiro tulun Bangali id wilayah Bengal Timur ontok timpu dii - Pakistan (ii baino nopo nga pogun nakagabas Bangladesh) mininggoos do mongiktiraf boros Bangali sabaagi Boros Rasmi Pogun Longkod om okon ko boros Wilayah no.[4] Nokito nogi iti do tulun Bangali India id negeri-negeri India Benggala-Barat, Assam, Jharkhand, Tripura om wilayah koisaan Kopulauan Andaman om Nicobar.

21 Mansak nopo nga noisytihar sabaagi Tadau Boros Tina Sompomogunan mantad do UNESCO ontok 17 Milau 1999. Nawayaan iti do sompomogunan mantad po di 21 Mansak 2000. Nokoimbulai iti sabaagi iso pamantangan kumaa Gura Boros ii winonsoi do Bangladesh (ontok dii id Pakistan Timur).

Ontok notoodo o Pakistan di toun 1947, kiwaa duo boogian do misuai dii maya geografi: Pakistan Timur (baino sabaagi Bangladesh) om Pakistan Barat (baino sabaagi Pakistan). Goduuduo boogian diti nopo nga misuai kopio mantad tiso om tiso id aspek do korotian, boros om koubasanan om nogi napapas do India id pialatan dau.

Ontok toun 1948, noisytihar do Karajaan Pakistan do Urdu sabaagi iso boros kabansaan Pakistan sundung do au gunoon do tulun Bengali toi ko' Bangla maya majoriti soira piomungon Pakistan Timur om Pakistan Barat. Minomprotes dii o mogiigiyon Pakistan Timur tu majoriti nopo nga mantad Pakistan Timur om boros tina nopo diolo nga Bangla. Manu yolo do Bangla sabaagi iso mantad boros Kabansaan suai ko Urdu. Pokionuon dii nopo nga i koinsan nogi do pinokianu do Dhirendranath Datta mantad Pakistan Timur ontok 23 Mansak 1948 id Diwan Konstituen Pakistan.

Montok mongidu protes, pinaharam do karajaan Pakistan o pirubaan koizaai om perhimpunan. Mokiikinobos Universiti Dhaka miampai sokodung tulun ginimuan nopo nga minamalan perhimpunan om mesyuarat tagayo. Ontok 21 Mansak 1952, minonimbak o pulis id perhimpunan dii. Abdus Salam, Abul Barkat, Rafiq Uddin Ahmed, Abdul Jabbar om Shafiur Rahman nopo nga napatai miampai ngatus do suai nopo nga nosiduol. Ahal diti nopo nga ahal di au asaru adadi gisom do kiwaa tulun ii lumubuk tinan diolo montok do boros tina diolo sondii. [5][6]

Mantad dii, manaandak warga Bangladesh do Tadau Boros Tina Sompomogunan sabaagi iso tadau tragis diolo. Tumombului iyolo do Shaheed Minar, sabaagi monumen ii winonsoi montok momuondom para syuhada om replika montok popolombus topurimanan olunggui, apantang om mongunsikou di poinralom kumaa diolo.[7]

Tadau Boros Tina Sompomogunan nogi nga koundarangan kabansaan montok Bangladesh. Pinousul do resolusi diti di Rafiqul Islam om Abdus Salam, tulun Bangali ii poingiyon id Vancouver, Kanada. Minonuat iyolo do surat kumaa Kofi Annan ontok 9 Milatok 1998 ii mokianu dau do maganu laang montok manalamat boros-boros id pomogunan mantad do opunso miampai mongisytihar do Tadau Boros Tina Sompomogunan. Pinousul di Rafiq o tadauwulan 21 Mansak sabaagi tadau dii montok momuondom kinapatayon id Dhaka di ontok 1952 ontok Gura Boros.

Boros nopo nga instrumen di totos kikuasa montok mantamong om popoingkawas tinungkusan di okito om au okito dati. Toinsanan laang montok mongunsub kapatayadan boros tina nopo nga okon nopo mongunsub do kopogikaakawahan boros om pondidikan mogisuusuai boros nga kaanu nogi momorun kopurimanan poinralom kokomoi koubasanan linguistik om koubasanan id pointongkop do pogun gisom kaanu popoimbulai sunduan piisaan tumanud korotian, toleransi om dialog. - Mantad liwang mikro Tadau Boros Tina Sompomogunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu.[8]

Suul di Rafiqal Islam nopo nga pinointutun id parlimen Bangladesh om au alaid mantad dii (miampai ponuhuan Pordana Montiri Sheikh Hasina) iso usul rasmi nopo nga pinousul kumaa UNESCO mantad Karajaan Bangladesh. Proses manarampas suul di maya sistom kawal selia do UNESCO nopo nga pinoindalan di Syed Muazzem Ali, om tinilombus do duta Bangladesh kumaa Perancis om Mobi Tatap kumaa UNESCO, om Tozammel Tony Huq om ii gulu dau di ontok dii nopo nga Penasihat Poimbida kumaa Setiausaha Agung UNESCO Federico Mayor. 17 Milau 1999, Perhimpunan Agung UNESCO kumo-30 nopo nga nokopisaga do mongootus "21 Mansak nopo nga sabaagi Tadau Boros Tina Sompomogunan id pointongkop pogun montok momuondom para syuhada ii luminubuk do tinan diolo ontok tadau dii id toun 1952".[9]

Nuludan timpu

[simbanai | simbanai toud]
  • 1952: Gura Boros Bengali
  • 1955: Tadau Gura Boros di kumoinsan nogi i nataandak id Bangladesh[10]
  • 1999: Noisytihar do UNESCO do 21 Mansak (Ekushey Mansak) sabaagi Tadau Boros TIna Sompomogunan
  • 2000: Panaandakan koinsan nogi do Tadau Boros Tina Sompomogunan[citation needed]
  • 2002:Tulu kopogikaakawahan linguistik, pinopokito do kiwaa 3000 boros di kipotensi atagak (moto: Id galaksi boros, potiitikid boros nopo nga dupot.) [citation needed]
  • 2004: Tulu pinsingilaan tangaanak; pogintangan UNESCO kohompit no do "kopokitanan unik buuk pinludaan tangaanak mantad pointongkod pogun ii popokito proses tangaanak do minsingilo om abaal do pomogunoon kabaalan litorasi monuat id suang linimput pongiaan".[11]
  • 2005: Braille om boros isyarat[12]
  • 2006: Tulu tounan: "Boros om liwang siber"[13]
  • 2007: Tulu tounan: Pondidikan mogikaakawo boros[14]
  • 2008: Toun Boros Sompomogunan
  • 2010: Toun Ponondulian Koubasanan montok Sompomogunan
  • 2012: Pongiaan boros tina om pondidikan inklusif
  • 2013:Tulu tounan: "Buuk montok pondidikan boros tina"[15]
  • 2014: Tulu tounan: "Boros momogun montok kewarganegaraan global: sorotan sains"[16]
  • 2015: Tulu tounan: "Kaampayatan id suang om maya pondidikan: pongintaban boros" [17]
  • 2016: Tulu tounan: "Pondidikan kikualiti, boros pongiaan om aasil pinsingilaan"[18]
  • 2017: Tulu tounan: "Kumaa timpu dumontol ii mampan maya pondidikan mogikaakawo boros"[19]
  • 2018: Boros dahai, aset dahai.
  • 2019: Toun Boros Tulun Asli Sompomogunan [20]
  • 2020: Tulu tounan: "Mantamong kopogikaakawahan linguistik"[21]
  • 2021: Tulu tounan: "Papasarabak multiboros montok kosuangan id pondidikan om koulunan"[22]
  • 2022: Tulu tounan: "Pomogunoon teknologi montok pinsingilaan mogikaakawo boros: Tantaman om kosiwatan. [23]
  • 2023: Tulu tounan: "Pondidikan mogikaakawo boros: Konuruon montok monimban pondidikan"
  • 2024: Tulu tounan: "Pondidikan mogikaakawo boros - tunggak pinsingilaan om pinsingilaan id pialatan generasi"
  • 2025: Tulu tounan: "Kapanaandakan Jubli Sekerat Tadau Boros Tina Sompomogunan"

Pogintangan

[simbanai | simbanai toud]

Minomili o UNESCO do tulu montok potiitikid Tadau Boros Tina Sompomogunan om manahak kousinan montok abaabayan dii id ibu pejabat, Paris. Ontok toun 2008, Toun Boros Tina Sompomogunan nopo nga nokoimpuun ontok Tadau Boros Tina Sompomogunan. Nataandak iti id Chile, Rusia, Filipina, Mesir om Kanada. [24]

Bangladesh

[simbanai | simbanai toud]

Warga Bangladesh nopo nga manaandak Tadau Boros Tina Sompomogunan miampai popoili tusak id Monumen Syuhada om replika.[25] Koundarangan koizaai id pogun diti nopo nga mantad di 1953 i oitutunan nogi sabaagi Shohid Dibosh (Tadau Syahid). Ontok 17 Milau 1999, Persidangan Agung UNESCO nopo nga mongiktiraf 21 Mansak sabaagi Tadau Boros TIna Sompomogunan. Minanganjul o warga Bangladesh do perhimpunan sosial montok mamantang do boros om koubasanan diolo, pinapaharo piboian sastara, molukis alpana id tanalun, makan id perayaan om mokinongou sinding. Manganjul nogi o Akademi Bangla do pesta Buuk Ekushey id Dhaka solinaid wulan Mansak.[26]

Tadau Boros Tina Sompomogunan nopo nga pinointutun kumaa Parlimen Kanada montok pongiktirafan di Matthew Kellway ontok 5 Mansak 2014 sabaagi rang undang-undang sondiri, C-573, nga au insan nopibarasan ii om au nosiliu sabaagi do undang-undang.[27]

Ontok toun 2015, pinapalabus o British Columbia om Manitoba do pongisytiharan manaandak do Tadau Boros Tina Sompomogunan ontok 21 Mansak. Minanaandak o Edmonton do Tadau Boros Tina Sompomogunan ontok 21 Mansak 2017. Nokito i Edmonton Ekushey do Bangladesh Heritage & Ethnic Society om i Diverse Edmonton miampai pamantangan id Edmonton ontok 23 Mansak 2020. [28]

Ontok Momuhau 2021, puru tinimungan Senator Osinggawa, Mobina Jaffer nopo nga pinopointutun om minanaja do Rang Undang-undang S-214, Akta montok monoodo Tadau Boros Tina Sompomogunan id Diwan Pogun. Ontok Gomot 2022, minanaja i Ken Hardie do Rang Undang-undang S-214 id Diwan Rakyat om nosiliu do undang-undang ontok 15 Mahas 2022. [29][30]

Sabaagi somboogian mantad inisiatif Digital India, tonsi digital nopo nga potoundaon id 22 boros kijadual id pogun dii om poinlaabon kumaa 234 boros suai ii noiktiraf id India. Nokoimpuun o pondigitalan tumimpuun Mahas 2016 maya Projek Bharatavani id Institut Longkod Boros India id Mysore om osomok nopo Mansak 2017 nga tonsu id 60 boros India nopo nga nokotounda maya percuma.[31]

Amerika Syarikat

[simbanai | simbanai toud]

Nokoindalan o Festival Filim Boros Tina id Washington, D.C., mantad di toun 2017 kopihondot do Tadau Boros Tina.

United Kingdom

[simbanai | simbanai toud]

Iso replika Shaheed Minar Dhaka nopo nga winonsoi id London ontok toun 1999 id Altab Ali Park, Whitechapel. Puru koulunan nopo nga rumikot do hiti montok manaandak Tadau Boros Tina Sompomogunan miampai manahak kalungan tusak miampai suminding loyou-loyou revolusioner. [32][33]

Kiwaa nogi replika Shaheed Minar id Westwood, Greater Manchester. Rumikot o puru komuniti mantad pointongkod England Utara montok manaandak Tadau Boros Tina Sompomogunan id monumen dii. [34]

  1. "U.N. General Assembly, Sixty-first Session, Agenda item 114, Resolution adopted by the General Assembly, 61/266. Multilingualism (A/RES/61/266)" (PDF). Pinoopi mantad sand̠ad (PDF) ontok 2008-12-16. Linoyog ontok 2009-02-21.
  2. "A/RES/61/266 - e - A"RES/61/266 - Desktop". Arkib mantad original ontok 27 Manom 2019. Linoyog ontok 9 Milau 2019.
  3. "International Mother Language Day, 21 February". www.un.org. Arkib mantad original ontok 4 Milatok 2020. Linoyog ontok 9 Milau 2019.
  4. "International Mother Language Day Celebration". 4 Gumas 2018. Arkib mantad original ontok 13 Mansak 2019. Linoyog ontok 12 Mansak 2019.
  5. "Nation paying tributes to language heroes". The Daily Star. UNB. 21 Mansak 2021. Arkib mantad original ontok 14 Magus 2021. Linoyog ontok 14 Magus 2021.
  6. "People Sacrificed Their Lives So You Can Speak Your Language Today: The Story Behind International Mother Language Day 21st February - Vocabridge - Language Translation Services Company - London, UK". Vocabridge - Translation and Localisation Solutions. Arkib mantad original ontok 21 Gomot 2023. Linoyog ontok 14 Magus 2021.
  7. "International Mother Language Day at Wellesley". Wellesley College. Arkib mantad do original ontok 14 Magus 2021. Linoyog ontok 14 Magus 2021.
  8. "International Mother Language Day". United Nations. Arkib mantad original ontok 22 Mansak 2013. Linoyog 21 Mansak 2013.
  9. Roger Gwynn, Tony: the Life of Tozammel Huq MBE, Acre Press, 2019.
  10. Mamud, Hayat (1994). "This History of the Observance of Ekushey". Id Islam, Syed Manzoorul(ed.). Essays on Ekushey: The Language Movement 1952. Dhaka: Bangla Academy. pp. 78-79. ISBN 984-07-2968-3.
  11. "Languages in Education | Education | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". Portal.unesco.org. Arkib mantad original ontok 9 Milau 2016. Linoyog ontok 2 Madas 2016.
  12. "International Mother Language Day". British Council. 6 Mansak 2020. Arkib mantad original ontok 13 Mansak 2021. Linoyog ontok 2 Mansak 2021.
  13. "UNESCO-designated International Mother Language Day 2006 Theme: Languages and Cyberspace". SIL International. 21 Mansak 2006. Arkib mantad original ontok 22 Mansak 2023. Linoyog ontok 2 Mansak 2021.
  14. "SIL celebrates International Mother Language Day 2007". SIL International. 24 Mansak 2007. Arkib mantad original ontok 22 mansak 2023. Linoyog ontok 2 Mansak 2021.
  15. "International Mother Language Day, 21 Mansak 2013". UNESCO Bangkok. Arkib mantad original ontok 9 Momuhau 2020. Linoyog ontok 2 Mansak 2021.
  16. "International Mother Language Day 2014". SIL International. 13 Mansak 2014. Arkib mantad original ontok 22 Mansak 2023. Linoyog Mansak 2021.
  17. "International Mother Language Day Celebration 2015". 24 Momuhau 2014. Arkib mantad original ontok 13 Mansak 2015. Linoyog ontok 21 Mansak 2015.
  18. "2016 International Mother Language Day: Quality education, language (s) of instruction and learning outcomes". SIL International. 17 Mansak 2016. Arkib mantad original ontok 9 Gomot 2023. Linoyog ontok 2 Mansak 2021.
  19. "International Mother Language Day 2017 | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. Arkib mantad original ontok 21 Mansak 2017. Linoyog ontok 2 Mansak 2021.
  20. 2019 - International Year of Indigenous Language. Arkib 21 Mansak 2019 id Wayback Machine UNESCO.
  21. "2020 International Mother Language Day". tribuneonlineng.com. 25 Mansak 2020. Arkib mantad original ontok 2 Momuhau 2020. Linoyog ontok 2 Mansak 2021.
  22. "Celebration of International Mother Language Day at UNESCO 19/02/2021 10:00 - 19/02/2021 12:30". events.unesco.org. Arkib mantad original ontok 6 Mansak 2021. Linoyog ontok 2 Mansak 2021.
  23. "International Mother Language Day, 21 Mansak 2022". UNESCO. 4 Gumas 2018. Arkib mantad original ontok 13 Mansak 2019. Linoyog 12 Mansak 2019.
  24. City TV, Diverse-City 02.25.14 Arkib 20 Mansak 2019 id Wayback Machine, Youtube, 25 Mansak 2014, Linoyog ontok 7 Mikat 2015.
  25. Karin, Riya; Islam, Shoha (20 Mansak 2015). "Journey to Inclusion in & through Education: Language Counts" (PDF). Mother Language Magazine. Bangladesh PressClub Centre of Alberta (BPCA). p. 31. Arkib mantad original (PDF) ontok 2 Ngiop 2015. Linoyog ontok 6 Mikat 2015.
  26. "Bigger than ever". The Daily Star. 20 Milatok 2019. Arkib mantad original ontok 20 Mansak 2020. Linoyog ntok 20 Mansak 2020.
  27. "International Mother Language Day Act". Arkibmantad original ontok 7 Milatok 2017. Linoyog ontok 21 Milau 2017.
  28. "Ekushey observed with due respect in Edmonton" samajkanthanews.com. Arkib mantad original ontok 25 Mansak 2020. Linoyog ontok 1 Mansak 2020.
  29. "S-214 (44-1) - LEGISinfo - Parliament of Canada". www.parl.ca. Arkib mantad original ontok 15 Mansak 2024. Linoyog ontok 15 Mansak 2024.
  30. "Bill S-214 | openparliament.ca". openparliament.ca. Arkib mantad original ontok 15 Mansak 2024. Linoyog ontok 15 Mansak 2024.
  31. http://www.bharatavani.in/. Arkib mantad original ontok 27 Momuhau 2020. Linoyog ontok 20 Mansak 2017.
  32. "Survey of London | Shaheed Minar". surveyoflondon.org. Arkib mantad original ontok 30 Milau 2021. Linoyog ontok 14 Gomot 2021.
  33. "Marking Martyrs' Day at home and online". www.towerhamlets.gov.uk. Arkib mantad original ontok 21 Mansak 2023. Linoyog ontok 14 Gomot 2021.
  34. "Bangla Stories - Oldham". www.banglastories.org. Arkib mantad original ontok 5 Gomot 2021. Linoyog ontok 14 Gomot 2021.