Kuching
Kuching | |
|---|---|
| Other transcription(s) | |
| • Jawi | کوچيڠ |
| • Chinese | 古晋 (Simplified) 古晉 (Traditional) Gǔ jìn (Hanyu Pinyin) |
| • Malaysian Tamil | கூச்சிங் Kūcciṅ (Transliteration) |
Mantad sawat, gibang kumaa id wanan: Kuching skyline mantad Sarawak River, Sarawak State Museum, Fort Margherita, The Astana, Susnsuyon Darul Hana minsomok do State Assembly building, Chinatown, om tugu do dungau di ikonik. | |
| Nickname(s): "Cat City", Bandaraya Perpaduan (City of Unity) | |
![]() Location of Kuching in Sarawak | |
| Coordinates: 01°33′27″N 110°20′38″E / 1.55750°N 110.34389°E | |
| Country | |
| State | |
| Division | Kuching |
| District | Kuching |
| Founded by the Sultanate of Brunei | 1827 |
| Settled by James Brooke | 18 Magus 1842 |
| Municipality status | 1 Milatok 1953 |
| City status | 1 Magus 1988 |
| Government | |
| • Kawo | City council |
| • Body | Commission of Kuching North City Hall Council of the City of Kuching South |
| • Mayor of Kuching North | Hilmy Othman |
| • Mayor of Kuching South | Wee Hong Seng |
| Area | |
| • City of Kuching | 450.02 km2 (173.75 sq mi) |
| • Metro | 2,770.90 km2 (1,069.85 sq mi) |
| • Kuching North | 378.20 km2 (146.02 sq mi) |
| • Kuching South | 71.82 km2 (27.73 sq mi) |
| Elevation | 8 m (26 ft) |
| Highest elevation | 810.2 m (2,658.1 ft) |
| Lowest kinawas | 0 m (0 ft) |
| Population (2021)[5] | |
| • City of Kuching | 402,738 |
| • Ketumpatan | 754.33/km2 (1,953.7/sq mi) |
| • Metro | 723,854 |
| • Metro density | 336.8/km2 (872/sq mi) |
| • Demonym | Kuchingite / Orang Kuching |
| (Sourced from Department of Statistics Malaysia (DoSM), 2022) | |
| Time zone | UTC+8 (MST) |
| • Summer (DST) | UTC+8 (Not observed) |
| Postal code | 93xxx |
| Area code(s) | 082 (landline only) |
| Vehicle registration | QA and QK (for all vehicles except taxis) HQ (for taxis only) |
| Website | Kuching North: dbku Kuching South: mbks |
Kuching toi ko' Bandar Raya Kuching[6] nopo nga ibu negeri om bandaraya i tagayo id Sarawak i poingiliu id Malaysia Kosilahon. Ii nogi nga longkod pomorintaan montok do Boogian Kuching om nuru do 2 jaam do tumulud mantad Kuala Lumpur. Bandar diti nopo nga poingiliu id Baang Sarawak id pompod do barat daya negeri Sarawak id pulau Bornea om kiginayo do linaab 431 kilometer persegi miampai ginumu mogiigiyon do 148,260 id koiyonon pomorintaan Kuching Utara om 254,478 id koiyonon pomorintaan Kuching Selatan[7][8][9]. Nung piomungon nga kiginumu do 402,738 tulun do toinsanan.
Sajara
[simbanai | simbanai toud]Sarawak nopo nga boogian mantad do Empayar Brunei mantad do Sultan Brunei koiso ii Sultan Muhammad Shah. Kuching nopo nga longkod pomorintaan kotolu Sarawak ii tinoodo ontok toun 1827 mantad di songulun pembesar mobi Sultan Brunei ii nopo nga Pengiran Indera Mahkota. Pogulu notoodo Kuching, duo longkod pomorintaan di pogulu do Sarawak nopo nga Santubong ii pinoingkakat di Sultan Pengiran Tanga ontok toun 1599, om Lidah Tana ii pinoingkakat di Datu Patinggi Ali id timpuunon toun 1820-an.
Pengiran Muda Raja Hashim nopo dii nga pinapatahak do wilayah diti kumaa songulun pengembara British ii James Brooke sabaagi do wawa tu minonguhup dau magala do pemberontakan id Sarawak ontok dii. Pemberontakan dii nopo nga nakalantoi ontok wulan Milau 1840 om ontok 24 Manom 1841, nosiliu ii Brooke sabaagi Gabenor Sarawak miampai pomolohou do "Rajah", om au pinoilo kokomoi do pangkat diti gisom do 18 Magus 1842 kopongo do minangakun ii Sultan Omar Ali Saifuddin II do jawatan gabenor om pinopoilo kokomoi di Brooke ii nuru do mambayar soginumu do $2500 kumaa Sultan. Mantad dii, nosiliu o Kuching sabaagi longkod pomorintaan Brooke.
Pomorintaan Sarawak nopo nga nokotilombus miampai do tanak tompinai dau ii Charles Brooke. Sabaagi longkod pomorintaan, nosiliu o Kuching sabaagi do ririkoton montok do pombangunan. Pembangunan diti kohompit do sistom sanitasi. Ontok toun 1874, nokokito o kota diti do piipiro koburuon kohompit no do pombangunan lamin pongusapan, panjara, Fort Margherita om ogumu po o bangunan suai.
Iso walai tiyonon do tagayo nopo nga nowonsoi id sampaping walai koiso di Brooke ii nolohou do baino nopo nga sabaagi do Astana. Bangunan nopo diti nga notoodo ontok toun 1869 sabaagi wawa pisasawaan montok sawo dau. Nokoburu o Kuching id siriba pomorintaan Charles Vyner Brooke ii minangawaliu do tapa dau sabaagi do Rajah Kotolu Sarawak. Ontok do 1941, panaandakan Centenary nopo nga pinaharo id Kuching. Piipiro tulan nakatalib, nopupusan o pomorintaan di Brooke soira natawan o Sarawak mantad do Jipun.
Tadon ngaran
[simbanai | simbanai toud]Ngaran "Kuching" noguno mantad maan pangarait do dondoung diri di kinorikatan di Brooke id 1839[10][8] Haro ogumu o tiaga' do koudanan ngaran "Kuching". Hogot diri nolintuhun kaanto mantad hogot boros Tabai do tingau, "kucing", toi Cochin, iso dapit pibodungan id Dogis Malabar om iso hogot koubasan id pogun Sina om India Boritis kikomoyon do dolung pibodungan. Haro nogi piipiro kotoslaid Hindu okito baino id Atagtungkus Pogun Sarawak.[11] Nga', iso tadon suai poposunud do Kuching nopo nga' nointutunan i "Sarawak" di laid pogulu kinorikatan di Brooke. Kinoyonon dii nopungaranan kaagu i "Sarawak Proper" (Sarawak Pointopot) namot kinaraladan do raung dii. Di toun 1872 no nopungaranan kaagu kinoyonon dii di Charles Brooke gumuli "Kuching"[11]
Haro iso kaagu tiaga' di au kopio kaanto otopot pointuou id piturubungan nakasala. Ka di tangon dii, nokorikot i James Brooke id Kuching id padau Royalist. Uhoton dau i magahak koiyonon dau kokomoi ngaran do dondoung dii. Andasan di magahak koiyonon dii tuduon di Brooke songinan tingau, om boroson no di magahak dii do hogot "Kuching" (tingau). Nga', tulun Tabai Sarawak nopo nga' tantad kodori nodi gunoon diolo hogot "pusak" pongoroitan do tingau (sonlodi do hogot Tagaluk pusa), suai ko' i hogot boros Tabai songiyo "kucing" (sonlodi do hogot Tagaluk kuting kokomoi do tanak tingau). Sundung pisuayan koudanan diti, tayam dii pinoubas di tulun Sarawak maan pamangai do dondoung diolo, om pinokuo id pinatu om bangai kolid do pitimungan dondoung dii.
Haro nogi tadon pinapalatan do ngaran nopo do dondoung dii nga' mantad do tua' "mata kucing" (Euphoria malaiense), pinsan somok do Longan poinsogoi id Molisia om Indonesia. Haro nogi iso nuluhon id dondoung dii pinungaranan do tua' dii, roitan do Bukit Mata Kuching. Id pinosuat di Harriette McDougall kumaa tanak kusai disido di tulivot 19on pinalatan dau ngaran nopo dii nga' nolintuhun mantad iso kinolian sangaran, roitan do "Sungai Kuching" toi Baang Tingau. Id bolikan 64 do 'A History of Sarawak under its Two White Rajahs' di Bampfylde om Baring-Gould di toun 1909, ka di: "Kuching, dondoung longkod do Sarawak roitan tioddi tu' iso kinolian okoro lumuyung tumilombus do dondoung dii gisom do baang tagayo...". Kinolian dii poingwiliu id tuou do nuluhon Bukit Mata Kuching om id dumbangan do topikung Tua Pek Kong. Di tulivot 1950on, baang dii nokoribau kopio tu' burutak nokoopi' id baang dii. Baang dii notiiran kasari wansaan do ralan.
Haro iso kaagu tiaga' do Kuching nopo nga' kikomoyon do "ku" (laid) om "ching" (torobong) id boros Singkung. Namot togori di Brooke, aiso o suung waig om kosoruan o toruol tongkopon waig. Di 1888, nokotongkop iso gumutoruol om roitan kasari do "Gumutoruol Tagayo Bigi" (Great Cholera Epidemic). Iso torobong poingwiliu baino id ralan China Street id Tomu Gayo (Main Bazaar) minonguhup do kapasaapan do toruol bigi dii maya ponuungan waig olihung. Tu' kinoingkaasan do kominagan suung waig, torobong dii noolon do iso pamangaan pongolihungan waig id ralan Bau.
Sukuon
[simbanai | simbanai toud]- ↑ "Briefing By The Mayor of Kuching North". Kuching North City Hall. Economic Planning Unit (Prime Minister's Department Malaysia). Pinoopi mantad sand̠ad ontok 19 December 2013. Linoyog ontok 19 December 2013.
- ↑ "Kuching, Malaysia - Weather History and Climate Data". World Climate. Pinoopi mantad sand̠ad ontok 1 December 2014. Linoyog ontok 28 March 2015.
- ↑ "Malaysia Elevation Map (Elevation of Kuching)". Flood Map : Water Level Elevation Map. Pinoopi mantad sand̠ad ontok 22 August 2015. Linoyog ontok 22 August 2015.
- ↑ Ralat maganu:Tag
<ref>tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernamaSantubong - ↑ "Malaysia Population 2019". World Population Review. 4 February 2019. Linoyog ontok 19 April 2019.
- ↑ "City of Kuching Ordinance" (PDF). Sarawak State Attorney-General's Chambers. 1988. p. 3 (Chapter 48).
- ↑ "Population Distribution by Local Authority Areas and Mukims, 2010 (halaman 1 & 8)" (PDF). Department of Statistics, Malaysia. Pinoopi mantad sand̠ad (PDF) ontok 2015-02-05. Linoyog ontok 19 Julai 2013.
- ↑ 8.0 8.1 Trudy Ring; Robert M. Salkin; Sharon La Boda (Januari 1996). International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania. Taylor & Francis. pp. 497–498. ISBN 978-1-884964-04-6. Ralat maganu:Tag
<ref>tidak sah, nama "RingSalkin1996" digunakan secara berulang dengan kandungan yang berbeza - ↑ Britt Bunyard (6 Mac 2000). Walking to Singapore. iUniverse. pp. 223–. ISBN 978-0-595-00086-9.
- ↑ Trudy Ring; Noelle Watson; Paul Schellinger (12 November 2012). Asia and Oceania: International Dictionary of Historic Places. Routledge. pp. 866–. ISBN 978-1-136-63979-1. Linoyog ontok 18 July 2013.
- ↑ 11.0 11.1 "Origin of Name - Kuching". Asia Tourism Alliance. Pinoopi mantad sand̠ad ontok 4 February 2015. Linoyog ontok 4 February 2015.
- Laman dengan argumen formatnum bukan angka
- Laman dengan ralat rujukan
- Articles with short description
- Articles with long short description
- Short description is different from Wikidata
- Articles containing Chinese-language text
- Articles containing Tamil-language text
- Pages using multiple image with auto scaled images
- Pages using multiple image with manual scaled images
- Pages using infobox settlement with possible nickname list
- Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
- Coordinates on Wikidata
- Sarawak
- Pages using the Kartographer extension
