Pergi ke kandungan

Negeri Sembilan

Coordinates: 2°45′N 102°15′E / 2.750°N 102.250°E / 2.750; 102.250
Mantad Wikipedia
Negeri Sembilan
Other transcription(s)
 • Jawiنݢري سمبيلن
 • Chinese森美兰 (Simplified)
森美蘭 (Traditional)
 • Tamilநெகிரி செம்பிலான்
Nekiri Cempilāṉ (Transliteration)
Flag of Negeri Sembilan
Coat of arms of Negeri Sembilan
Nickname(s): 
Negeri Beradat
Customary State
Anthem: Berkatlah Yang DiPertuan Besar Negeri Sembilan
Bless the Great Ruler of Negeri Sembilan
   Negeri Sembilan in    Malaysia
OpenStreetMap
Map
Coordinates: 2°45′N 102°15′E / 2.750°N 102.250°E / 2.750; 102.250
Capital
(and largest city)
Seremban
Royal capitalSeri Menanti
Government
 • KawoParliamentary constitutional Elective monarchy
 • Yang di-Pertuan BesarMuhriz
 • Menteri BesarAminuddin Harun (PH-PKR)
Area
 • Total6,686 km2 (2,581 sq mi)
Highest elevation1,462 m (4,796 ft)
Population
 (2015)[2]
 • Total1,098,500
 • Ketumpatan160/km2 (430/sq mi)
Demonym(s)Negri[3] (i.e. "Negriwoman", "Negri folk" etc.)
Human Development Index
 • HDI (2019)0.829 (very high) (5th)
Postal code
70xxx to 73xxx
Calling code06
Vehicle registrationN
Federated into FMS1895
Japanese occupation1942
Accession into the Federation of Malaya1948
Independence as part of the Federation of Malaya31 August 1957
Websitewww.ns.gov.my

Negeri Sembilan toi ko' ointutunan nogi sabaagi Negeri Sembilan Darul Khusus, nopo nga iso pogun i kikinoyonon id kotogisan ponong kotonobon Semenanjung Malaysia om miwolit do pogun Selangor id ponong kotonobon, Pahang id ponong kosilahon, Johor id ponong kosilahon om Melaka id ponong kabaatan.[4]

Etimologi

[simbanai | simbanai toud]
Luak-luak id Pogun Siam moden. Luak ii aiso label id kabaatan Baang Ujong nopo nga Linggi. Mizium Pogun Seremban.

Ngaran Pogun Siam maya harfiah nopo nga kirati "Pogun (ii haro) Siam". Notumbayaan do nintodonon mantad siam watas koporintaan ii ionon do tulun Minangkabau, ii oitutunan sabaagi do Nogoghi suang dialek Pogun Siam, oitutunan nogi sabaagi luak (Minangkabau: luak,luhak). Ginayo do Pogun Siam moden nopo nga lobi okoro mantad kosiwangan sandad id sajara.

Konfederasi do siam watas pomorintaan sandad (luak) Pogun Siam, masaan do pomilian Raja Melewar ontok toun 1773.

Kinoiyonon tulun hinggulu id Pogun Siam nopo nga notumbayaan nokotimpuun do 14, 000 toun pogulu id Gua Pasoh, iso kompleks gua watu sook toning do Simpang Pertang id watas Jelebu. Artifak di nokito id soliri do gua dii kohimpit kakamot watu om topod-topod taakanon, ii naaga'aga do kitadau wulan id sorili do 12, 000 Pogulu masihi tumanud do panahangan tadau wulan karbon. Mogigion hinggulu id Pogun Siam nopo nga komolohingan mantad tinaru Semelai, Semai, Semang om Jakun ii nakawaya do koposion sabaagi do momoompogun magagasu om moninimung toi ko' sabaagi momutanom montok sondii.

Tumanud Sajara Malayu, haro ruputan do koumbal ii Parameswara do tuminombului id kinoiyonon Sening Ujong, ii poingion id kinoiyonon ii di nondo oilaan sabaagi Seremban.

Mion o tulun Minangkabau mantad Sumatera id kinoiyonon diti om oitutunan sabaagi Pogun Siam ontok ohotusan ko-15, id siriba do Kosultanan Melaka om sumusuhut Kosultanan Johor. Minogowit nogi yolo do kooturan matrilineal diolo ii ointutunan sabaagi kaadat-adato' Perpatih, ii kahapas di nokosiliu sabaagi kaadat-adato' kinoiyonon.[5][6]

Tudan do Baang Muar toning do Kuala Pilah. Muar ii poingsusui do Linggi nopo nga sala iso do wayaan papadagangan ii oponsol id Pogun Siam ontok timpu pitangaan

Baang Linggi id boogian kotonobon pogun diti, miampai Baang Muar, nopo nga gunoon sabaagi wayaan padagangan toponsol mantad timpu Kosultanan Melaka. Baang Linggi nopo nga popiromut do kinoiyonon ii opuawang do bijih timah id Baang Ujong miampai dadahon kapal Melaka; miampai di Baang Muar, miampai Baang Pahang kawa do Baang Serting ii poingion id sinodu do panahon id ponong kosilahon timur, kobontuk do soboogian mantad Wayaan Pamagayat (kirati do 'wayaan gayato' id Boros Malayu) ii poposonong do akses mantad Selat Melaka om Rahat China kabaatan.

Soira do nokoluhoi o Johor ontok ohotusan ko-18, palang mantad tulun Bugis minononsog do tulun Minangkabau montok manganu koumoligan mantad tana sandad diolo. Minangkabau, Sultan Abdul Jalil, kasaga montok papaatod tompinai tosomok dau, Raja Mahmud, ointutunan nogi sabaagi Raja Melewar.

Kahapas do nokorikot ii Raja Melewar, noilaan dau do sala iso mantad karabat Raja, Raja Khatib nopo nga minoposiliu sondii dau sabaagi pomorinta. Minopoimagon Raja Melewar do pisangadan kumaa Raja Khatib om kalapas di nokosiliu sabaagi pomorinta Pogun Siam. Pinaakun do Sultan Johor korikahanan dau maya minoipoimagon galaran Yamtuan Seri Menanti ("Ii takawas Tuan id Seri Menanti') ontok toun 1773.

Siam Luak

[simbanai | simbanai toud]

Ontok timpu koponuridangan, Pogun Siam id sandad nopo nga iso konfederasi oluau ii haro siam luak (linohing), om mantad hiri do pogun di nakaanu do ngaran. Masaan do kopomorintaan Raja Melewar, watas diti nopo nga kotongkop do kinoiyonon di lobi osiwang ko wolit Pogun Siam ontok timpu di baino. Suai ko toinsanai kinoiyonon Pogun Siam moden, kohimpit nogi do soboogian kinoiyonon ii di nondo kosuang id pogun Selangor, Melaka, Pahang om Johor.

Siam luak toi ko watas sandad ii minobontuk do koponuridangan ko iso Pogun Siam ontok toun 1773, om minanahak do ngaran kumaa pogun suai diti, nopo nga:   Maya do sajara, toinsanai luak nopo nga poinglobi maya Seri Menanti sabaagi hongkod pomorintaan, nosorili do apat luak serambi id boogian suang om apat luak akin id boogian soliwan, kaagal-agal do nuludan mandala.[7] Ulu Pahang, Naning, Segamat om Klang nopo nga pinosiwang kumaa do pogun-pogun sombol ontok ohotusan ko-19; Pinosuang Naning id Settlement Selat Melaka ontok toun 1832 kahapas do Pisangadan Naning.

Nokosiliu Ulu Pahang sabaagi watas Bera id pogun Pahang, naanu Johor o Segamat, om nokosiliu Klang sabaagi soboogian mantad kinoiyonon Kuala Langat id pogun Selangor.[minog do kisukuon]

Kahapas do kinapatayon Raja Melewar ontok toun 1795, piipiro pisongkiwalan nokoimbulai kokomoi sumowoli pomorintaan. Montok do iso timpu tanaru, luguan tagayo kinoiyonon suminuku kuma pomorinta Minangkabau id Sumatera montok momili songulun pomorinta wagu. Mulong pia do ingkaa, kapansalan do mogitatarai nopo nga minonokodung do tulun-tulun di pilion ii mogisuusuai, ahal di insaru kapanahak do ko amu piiradan om pisangadan do piompinayan.

  1. "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. p. 27. Pinoopi mantad sand̠ad ontok 27 December 2010. Linoyog ontok 24 January 2011.
  2. "Population by States and Ethnic Group". Department of Information, Ministry of Communications and Multimedia, Malaysia. 2015. Pinoopi mantad sand̠ad ontok 12 February 2016. Linoyog ontok 12 February 2015.
  3. Malay pronunciation: [ˈnəgri]
  4. http://maps.google.com/maps?f=q&hl=en&q=Negeri+Sembilan%2C+Malaysia
  5. "Negeri Sembilan - History and Culture". Pinoopi mantad sand̠ad ontok 28 July 2018. Linoyog ontok 26 October 2014.
  6. "The Minangkabau of Negeri Sembilan". 4 April 2016. Pinoopi mantad sanḏad ontok 5 July 2018. Linoyog ontok 4 March 2017.
  7. Tambiah, Stanley Jeyaraja (2013). "The galactic polity in Southeast Asia". HAU: Journal of Ethnographic Theory. University of Chicago Press. 3 (3): 504–6. doi:10.14318/hau3.3.033. S2CID 17733357.