Pergi ke kandungan

Penampang

Penampang
ms transcription(s)
  Jawiداءيره ڤنمڤڠ
Peta daerah Penampang
Peta daerah Penampang
Meterai rasmi do Penampang
Lokasi daerah Penampang
Lokasi daerah Penampang
Ralat Lua pada baris 1 di Modul:Location_map/data/Malaysia_Timur: attempt to call global 'REDIRECT' (a nil value).
Koordinat: 5°55′00″N 116°07′00″E / 5.91667°N 116.11667°E / 5.91667; 116.11667
Negara Malaysia
Negeri Sabah
BahagianPantai Barat, Sabah
Majlis Perbandaran1 April 2024
Pusat pentadbiranDonggongon
Government
  PomorintaanMajlis Perbandaran Penampang
  Pegawai DaerahFrancis Chong Yu Sing
Sukatan kinoyonon
  GinayoTemplat:Infobox settlement/metrik
Populasi
 (2020)[1]
  Ginayo162,174
  Ketumpatan350/km2 (900/sq mi)
Zon timpuMST
Poskod
88xxx
89xxx
Kod kinoyonon088
Laman

Penampang nopo nga iso watas i poingwiliu id boogian disan rahat kotonobon, kotonobon pogun Sabah, Malaysia. Watas Penampang nopo nga watas kotolu tokoro id Sabah. Longkod kotoinaan montok watas di poingwiliu id Kakadayan Donggongon. Watas suai di poingwiliu id watas di nogi nga miagal ko kasigui. Watas di nointutunan sabaagi iso longkod kikinoyonon om koubasanan tinaru kadazandusun.

Etimologi

[simbanai | simbanai toud]

Ngaran "Penampang " notumbayaan nontodon mantad ngaran iso kampung i osopung kopio id watas di, i nopo nga Kampung Penampang i poingwiliu id disan do bawang Moyog/Petagas. Ngaran "Penampang" nopo nga mantad hogotn Boros Kadazandusun "Pampang" i kirati do "Watu Agayo". Mantad tadau di haro ogumu wata tangagayo id Kmapung di. Lalaid di pamarait "Pampang" nokosiliu Penampang.

Ontok di toun 1958, iso koinanan kikuasa id kinoyonon sandad noturidong moi do monorina posorili watas Penampang i nopo nga ababayan Watas Labus Kakadayan Jesselton. Ontok di toun 1966, Ababayan Watas Labus Jesselton i nokosimban o ngaran dau moi do Ababayan Watas Labus kakadayan Kota Kinabalu. Ontok di toun 1978, ngaran Ababayan Watas Labus Kakadayan Kota Kinabalu nosimban kawagu moi do Ababayan Watas Labus Kota Penampang.

Ontok 18 Gomot 1997, iso watas tokoro noturidong id watas Penampang i lohouon no Watas tokoro Putatan. Ontok 30 ngiop 2011, Putatan nokosiliu poimbida do mogitongkiad mantad Watas Penampang pm nokosiliu do iso Watas nopudsu.[2]

Kotoinaan

[simbanai | simbanai toud]

Watas Penampang kikinoyonon id siriba do kotoinaan Ababayan Watas Penampang. Longkod kotoinaan om ekonomi poingwiliu id kakadayan Donggongon. Watas Penampang nogi nabaagi moi do siam mukim;

  • Mukim Bahang
  • Mukim Donggongon
  • Mukim Inobong
  • Mukim Kepayan
  • Mukim Kobusak
  • Mukim Maang
  • Mukim Moyog
  • Mukim Penampang Baru
  • Mukim Sugud

Mantad sogi do pulitik, Penampang poingimpou id siriba duo kinyonon Dewan Pangalapan Watas Sabah id Kpayan om Moyog i kikinoyonon id siriba parlimen do Penampang.

Watas Penampang poingwiliu id disan do rahat kotonobon Watas Sabah. Watas Penampang nogi miwolit miampai;

  • Watas Kota Kinabalu id koibutan
  • Watas Tuaran di kosilahon
  • Watas Tambunan di Kabataan
  • Watas Papar di kabataan kotonobon
  • Watas Putatan di kotonobon

Bontuk kowowowyon pomogunan montok Wtas Penampang Kogumuan kinulu bukau miampai soboogian tokoro do kinoyonon di kiharo o tana i osiriba tu kinoyonon i poingwiliu id kinoyonon Banjaran Crocker. Titik takawas id Wtas Penampang nopo nga Nulu Noimuhan miampai kinawas 1,431 meter, Bawang tanaru nopo nga Bawang Moyog.

Demografi

[simbanai | simbanai toud]

Ralat Lua pada baris 80 di package.lua: module 'Module:Graph' not found.Tumanud bancian Mlaysia 2020, ginumu mongiigiyon id watas Penampang nopo nga kiginumu 162, 174 tulun miampai kopidoton mongiigiyon 350 tulun perkilometer porsogi om nokotogori sabaagi songinsasad mongiigiyon i apadat. Kogumuan mogiigiyon id watas Penampang nopo nga tulun mantad Bumiputera miagal ko tinaru Kadazandusun, Bajau om Malayu.

Bilangan penduduk mengikut bangsa pada tahun 2020.[3]
Status Bangsa Jumlah
Warganegara Melayu 12,645
Bumiputera lain 95,887
Cina 33,104
India 517
Lain-lain 1,689
Bukan warganegara - 18,332
Jumlah 162,174
Etnik di Penampang - Bancian 2019 [4]
Etnik percent
Kadazandusun
42.1%
Cina
18.2%
Bajau
7.8%
Melayu Brunei
5.2%
Bumiputera Lain
11.8%

Iti nopo nga koginumuan mogigiyon id posorili Penampang ontok toun 2020 tumanud Pacahan jontina miagal id siriba;

Jantina[3]
Tahun Lelaki Perempuan Jumlah
2020 85,808 76,366 162,174
Gereja St. Michael, Penampang

Id Watas Penampang, ugama Kristian nopo nga ugama i ogumu kopio tumanud miampai paratus lobi 51 paratus sumusuhut nopo nga ugama do silam i kiginumu 33 paratus om ugama Budhha kiginumu 14 paratus. Ugama Hindu om susuai om nogi i ingga ugama i nokoposurat kurang ko iso paratus. Kogumuan tutumanud Kristian id Penampang tumanud luluyungan Gereja Katolik.

Penampang nopo nga iso mantad kinoyonon i oponsol montok Gereja Roman Katolik misi di osopung id Borneo Koibutan. Misi sonkosuai id pitimungan St.Joseph Mill Hill, iso kotinanan misi Katolik Roman, nokotimpuun karaja-karaja dakwah pogulu id Papar,Penampang om Sandakan id toun 1880-an. Ontok toun 1927, Penampang nokosiliu iso longkod aktiviti kapasarabakan id Borneo Koibutan om Lbuan soira Mgr.A Watcher nalantik sabaagi Pangawas Apostolic om kalapas di nalantik sabaagi misi Penampang sabaagi tama do upis. Karaja-karaja misi miagal ko pamangkin i oponsol okon nopo id suang papasarabak ugama id koginuman mongiigiyon mantad Penampang nga nogi id suang poposodia do sinikulan.Kinoyonon

Kinoyonon koimbayatan modtuturongisKmpung

[simbanai | simbanai toud]
Kg Kuai Kandazon Sabah Monsopiad Cultural Village

Kampung Koubasanan Monsopiad nopo nga iso kinoyonon modtuturongis i poinwiliu iid Penampang. Monsopiad nopo nga ngaran songulun boyoon i ointutunan i momgorib tulu sasaapon dau om papasawit tongkurak-tongkurak di id posorili do walai dau sabagi do pogoduhan montok sasaapon dau iKou suai.

Tarian Sumazau oleh masyarakat Kadazan

Koubasanan

[simbanai | simbanai toud]

Takanon koubasanan

[simbanai | simbanai toud]

Haro piipiro juadah takanon koubasanan mongiigiyon Penampang i gisom baino nokosodia id kadai taakanon id posorili watas di. Miagal ko;

  • Butod (iso ulat id suang do rumbia)
  • Pulut Tapai (iso kawo toomis kabang)
  • Pinarasakan Sada (Basungan)
  • Bosou (iso kawo pongukab kosiakanon / Appetitizer)-nowonsoi mantad pamajarukan takano om sada toiko daging toiko lunpk tongotayam toiko gipan.
  • Nonsom Bambangan
  • Hinava (tonsi sada i napaga do limau onipis om pisompuron miampai do bawang)
  • Tuhau (nowonsoi mantad dahan olomok lengkuas om naparam miampai gipan bubuk om cuka)
  • Hinompuka (tongokuui koubasanan)
  • Tinonsok Hindung (lauk rolou karanahan)
  • Tinonsok Siput Sosop (robusan tuntul bawang)
  • Tinonsok soko om landoi (Robung i nonsok miampai landoi)
  • Bundu (iso kawo tua i au asaru okito om kogumuan nopo nga id talun Penampang d)
  • Tinimbu Wogok (bubur bakas)
  • Tinimbu Kodop (bubur nasampur miampai kodop)
  • Linugu Bakas (Bakas talun i napanggang)

Pautan labus

[simbanai | simbanai toud]

Laman Templat:Senarai rujukan/gaya.css tiada kandungan.

  1. "Key Findings of Population and Housing Census of Malaysia 2020 Local Authority Area" (pdf) (id boros Malayu and Inggilis). Department of Statistics, Malaysia. ISBN 978-967-253-697-0. Pinoopi (PDF) mantad sanḏad ontok 2023-07-24. Linoyog ontok 2023-07-24.
  2. "Latar Belakang". Majlis Daerah Penampang. Linoyog ontok 18 April 2024.{{cite web}}: CS1 maint: url-status (link)
  3. 1 2 "MyCendash-Banci Penduduk dan Perumahan Malaysia 2020". dosm.gov.my (id boros Malayu). Jabatan Perangkaan Malaysia. Linoyog ontok 2023-12-16. Ralat maganu:Tag <ref> tidak sah, nama ":12" digunakan secara berulang dengan kandungan yang berbeza
  4. "2010 Population and Housing Census of Malaysia" (PDF). Department of Statistics, Malaysia. Pinoopi mantad sand̠ad (PDF) ontok 2013-11-13. Linoyog ontok 17 June 2012. p. 13