Tulun Iranun

Iranun

A 19th century illustration of an Iranun pirate.
Regions with significant populations
Philippines 333,454 (2020) (Bangsamoro, Soccsksargen, Northern Mindanao, Zamboanga Peninsula, Metro Manila, Metro Cebu) Malaysia 20,000–30,000 (2006) (Sabah)
Boros
Native Iranun Also Filipino • Maguindanaon • Maranao • Philippine English (Filipino Iranun)  • Sabah Malay (Malaysian Iranun)  • Indonesian (Indonesian Iranun/Indonesian Melayu Timur)
Ugama
Sunni Islam
Related ethnic groups
Maranao, Maguindanaon, Sama-Bajau, other Moro peoples, other Austronesian peoples

Iranun toi Ilanun nopo nga bansa mamasok id Sabah. Yolo nopo diti nga mantad id Polipin do ruminikot om minongion id Sabah. Soginumu do 25 kampung diolo pointongkop id Sabah. Kinoyonon nopo diolo di poinggumu-gumu no nga idKuta Bolud, Lahad Datu, Kudat, Likas om Kuta Kinabalu.

Pangararait do Ilanun tinimpuun mantad woyoboros Mangindao, I-lanao-en, it kikomoyon do "tulun danau", hilo id danau Lanao id tanga do pulau Mindanao.

Di pogulu nopo nga podosi yolo do tulun Boritis tu nointutunan do gonsolod do kapal di mumbaya id Sabah. Ginumu nopo diolo ontok toun 2006 nga kikira do 25,000-30,000 tulun.

Nintodonon

Hogot ranun id ahal do istila' nopo nga kikomoyon do osianan, lisih om tupus. Komoyon do Iranun nopo nga mingobinsianan. Kobinsianan diti nopo nga kirati do kiwaa sistom piromutan sosial di totos ogirot om poingkagos miampai iso piromutan do piompinayan di osomok tumanud sistom misokodung om pitabangan.

Sundung do ingkaa, kouyuuyuo tulun iranun diti nopo nga otoboi kopio om soira orikot kinawas katabayan diolo dii, osiliu yolo do obintogod. Tumanud ponoriukan, kouyuuyuo guntogod diti nopo nga kalabus soira atantam yolo toi ko' unsosongion yolo.

Koiyonon

Gama tu' yolo nopo nga abaal do belayar, poingiyon o koulunan Iranun id somok do pantai. Kiwaa nogi poingiliu id boogian do watas. Kogumuan tulun Iranun diti nopo nga poingiyon id watas Kota Belud, miagal ko' id kampung Pantai Emas, Kaguraan, Kota Peladok, Tamau, Marabau, Payas-Payas, Marampayan, Kota Bongan om suai po. Suai ko ii, tulun iranun nga poingiyon nogi id kokompungon id Lahad Datu, Kudat om Kota Kinabalu. Ginumu diolo di ontok 2023 nopo nga kiikiro 33 000 tulun. Id labus Malaysia, tulun iranun nopo nga soginumu do 250 000 tulun id Kopulauan Sulu om Mindanao, Filipina ontok toun 1981.

Boros Pibarasan

Tulun Iranun nogi nga kiwaa dialek toi ko' boros diolo sondiri ii ointutunan sabaagi basa Iranun. Boros Iranun diti nopo nga poinsuang id tinimungan boros Hesperonesia, ii nopo nga iso tinimungan paganakan boros Austronesia.